Ürün ve tarife kodu
Sektör adı tek başına yeterli değildir; ürünün ilgili AB Kombine Nomanklatür (CN) koduyla düzenleme kapsamına girip girmediği değerlendirilir.
iatroKAP · CBAM / SKDM
Avrupa Birliği CBAM sürecine veriye dayalı hazırlık.
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM), belirli ürünlerin AB'ye ithalatında üretim kaynaklı gömülü emisyonları ve karbon maliyetlerini dikkate alan düzenlemedir. Türkiye'deki üretici ve ihracatçılar için güvenilir tesis, ürün ve emisyon verisi giderek daha kritik hâle geliyor.
AB karbon düzenlemesi
CBAM / SKDM nedir?
CBAM, AB Emisyon Ticaret Sistemi'yle (EU ETS) bağlantılı karbon kaçağı riskini azaltmayı amaçlar. Geçiş dönemi 2023–2025 arasında yürütülmüş, kesin uygulama dönemi 1 Ocak 2026'da başlamıştır. Düzenleme, kapsamdaki ithal ürünlerin gömülü emisyonlarına ilişkin beyan ve sertifika yükümlülükleri getirir.
Gömülü emisyon hesabı
İlgili ürün ve üretim süreçleri için düzenlemenin öngördüğü metodoloji, sistem sınırları ve veri gereklilikleri kullanılır.
Üreticiden ithalatçıya
AB dışındaki üretici, tesis ve ürün verisini hazırlar; AB'deki yükümlü taraf bu bilgileri ilgili beyan süreçlerinde kullanır.
Resmî kaynak: Avrupa Komisyonu CBAM sayfası ↗
Başlangıç kapsamı
CBAM hangi sektörlerde uygulanıyor?
2026 kesin dönemin başlangıç kapsamındaki altı ürün grubu aşağıdadır. Gerçek kapsam, ürünün CN koduna ve ilgili mevzuat eklerine göre belirlenir.
Demir ve çelik
Kapsamdaki demir-çelik ürünleri ve ilgili üretim süreçleri.
Alüminyum
Kapsamdaki alüminyum ürünleri ve emisyon verileri.
Çimento
Kapsama giren çimento ve ilgili ürünler.
Gübre
İlgili CN kodları kapsamındaki gübreler.
Elektrik
Kapsamdaki elektrik ithalatı.
Hidrojen
Kapsamdaki hidrojen ürünleri.
Polimerler ve diğer kimyasal ürünler, sırf sektör adı nedeniyle bugünkü genel CBAM kapsamına dahil sayılmaz. Kapsamın genişletilmesine yönelik teklif ve gelişmeler izlenmeli; güncel düzenleme ve CN kodları kontrol edilmelidir. Komisyonun sektör kılavuzları ↗
2026 uygulaması
Yükümlülükleri doğru taraf için değerlendirin.
AB'de ilgili ürünleri ithal edenler veya yetkili dolaylı gümrük temsilcileri açısından yetkilendirme, beyan ve sertifika yükümlülükleri gündemdedir. AB dışında faaliyet gösteren üretici ve ihracatçı ise ürünün gömülü emisyonuna ilişkin güvenilir veriyi sağlayarak bu sürece katkı verir.
2025'te kabul edilen değişikliklerle, ilgili dört mal kategorisi (demir-çelik, alüminyum, gübre, çimento) için ithalatçı bazında yıllık toplam 50 tonluk kütle eşiği uygulanır; elektrik ve hidrojen için aynı genel kütle muafiyeti varsayılmamalıdır.
İthalatçı – üretici ayrımı
- AB ithalatçısı: Kapsam ve eşik şartlarına göre yetkilendirme, beyan ve sertifika yükümlülüklerini değerlendirir.
- AB dışı üretici: Tesis/ürün bazlı üretim, proses ve emisyon verilerinin hazırlanmasına odaklanır.
- İş ortakları: Verinin tutarlılığı, kaynağı, dönemleri ve doğrulanabilirliğini destekler.
İlk yıllık CBAM beyanı ve ilgili sertifikaların teslimi için öngörülen tarih 30 Eylül 2027'dir (2026 ithalat yılına ilişkin). Yükümlülükler ve istisnalar için güncel AB kurallarını esas alın.
iatroKAP ile veri hazırlığı
Karbon envanterinden CBAM veri disiplinine.
ISO 14064-1 kurumsal karbon envanteri ile CBAM ürün bazlı gömülü emisyon hesabı aynı şey değildir. iatroKAP'ın mevcut karbon veri toplama ve analiz yaklaşımı ilgili veri altyapısının geliştirilmesini destekleyebilir; CBAM'a özgü hesaplama ve beyan gereklilikleri ayrıca ele alınmalıdır.
01Kapsamı belirleyin
Ürün ve CN kodu, tesis, üretim dönemi ve ilgili süreçleri tanımlayın.
02Verileri toplayın
Yakıt, enerji, proses, üretim miktarı ve varsa öncül malzeme bilgilerini yapılandırın.
03Metodu eşleştirin
CBAM ürün metotlarını, emisyon sınırlarını ve gerekli kanıt kayıtlarını belirleyin.
04Raporlamaya hazırlanın
AB ithalatçısıyla paylaşılacak verileri tutarlılık ve izlenebilirlik açısından gözden geçirin.
Bu sayfa, iatroKAP'ta hazır ve resmî AB CBAM siciline entegre bir beyan modülü bulunduğu iddiasını içermez. Ürün kapsamı ve entegrasyon olanakları demo görüşmesinde netleştirilmelidir.
Sık sorulan sorular
CBAM / SKDM hakkında
SKDM ile CBAM aynı düzenleme mi?
Evet. SKDM, İngilizce Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) düzenlemesinin Türkçede kullanılan adıdır.
CBAM 2026 yılında başladı mı?
Kesin uygulama dönemi 1 Ocak 2026'da başladı. Bundan önce 2023–2025 geçiş dönemi uygulandı. Beyan, sertifika ve muafiyet takvimi ilgili güncel kurallara göre değerlendirilir.
Türkiye'deki her ihracatçı doğrudan CBAM sertifikası satın alır mı?
Hayır. CBAM'ın sertifika ve beyan yükümlülükleri esas olarak kapsamdaki malları AB'ye ithal eden yükümlü taraflar içindir. Türkiye'deki üreticiler çoğunlukla emisyon verilerini hazırlayarak ithalatçıya sağlar.
50 ton eşiği her ürün için geçerli mi?
Hayır. Genel yıllık kütle eşiği, belirlenen dört mal kategorisi (demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre) için uygulanır. Elektrik ve hidrojen için aynı kuralı varsaymayın.
ISO 14064-1 raporu tek başına CBAM uyumu sağlar mı?
Hayır. Kurumsal karbon ayak izi ile ürün düzeyinde gömülü emisyon hesabının sınırları, metodolojileri ve amaçları farklıdır. CBAM için ilgili ürün ve tesis gereklilikleri ayrıca uygulanmalıdır.
Polimer ve kimya sektörü CBAM kapsamında mı?
Genel sektör adı tek başına kapsama girildiği anlamına gelmez. Düzenleme kapsamını güncel CN kodları ve yürürlükteki mevzuat belirler; kapsam genişletme çalışmalarını takip etmek gerekir.
iatroKAP · CBAM hazırlığı
Emisyon verilerinizi güvenilir bir temele oturtun.
Ürün, tesis ve raporlama ihtiyaçlarınızı birlikte değerlendirelim.